Erfgoed in Zwaar Weer

Dagvoorzitter dr. Joop de Jong (UM) opende de bijeenkomst en gaf het woord aan Reg van Loo, voorzitter van de Coöperatie Erfgoed Limburg (CEL). Als voormalig burgemeester van Vaals en inwoner van Zuid-Limburg heeft ook hij ervaring met de gevolgen van extreem weer. Als geen ander kent hij de uitdagingen die er liggen voor overheden, hulpdiensten én eigenaren van erfgoed.

De keynote ‘Erfgoed in Zwaar Weer’ werd verzorgd door dr. Bart Zwegers, waarbij hij de deelnemers meenam in het onderzoeksproces, zijn bevindingen en aanbevelingen voor de toekomst. Zwegers dook in beleidsdocumenten en onderzoeken rondom erfgoed en klimaat. Hierbij kwam hij tot de conclusie dat de beleidsterreinen ‘erfgoed’ en ‘klimaatadaptatie’ in de praktijk onvoldoende met elkaar verbonden zijn. 

Een struikelblok in de praktijk blijkt de vrijblijvendheid van ‘het zesde vitale belang’: cultureel erfgoed in risicoprofielen en rampenplannen die veiligheidsregio's dienen op te stellen. In Limburg wordt erfgoed niet voldoende meegewogen bij het opstellen van het beleid van de veiligheidsregio's. Bevordering van zelfredzaamheid van cultureel erfgoed is belangrijk, maar dit mag niet leiden tot een passieve houding van de overheid. Het is belangrijk dat de bestuurlijke partijen de randvoorwaarden scheppen waardoor eigenaren en beheerders van erfgoed zelfredzaam kunnen zijn. In het onderzoeksrapport stelt Zwegers acht aanbevelingen op, die uiteindelijk niet los van elkaar te zien zijn.

Dr. Joop de Jong leidde een paneldiscussie waarin Lydia Beerkens (SRAL), Renate van Leijen (RCE), Rego van Loo (CEL) en dr. Bart Zwegers (UM) met elkaar en de deelnemers in gesprek gingen over de aanbevelingen. Een levendige, constructieve discussie waarin zeker ook emotie bij het publiek merkbaar was. De conclusie van het gesprek is dat samenwerking binnen het erfgoedveld (dat zeker niet altijd georganiseerd is) en met bestuurlijke partijen en hulpdiensten de beste kansen biedt op het beschermen van ons cultureel erfgoed als het gaat om de gevolgen van extreem weer.

• Er moet ruimte moeten komen voor maatwerk.
• Burgerinitiatieven zouden gefaciliteerd moeten worden door overheden.
• We moeten opnieuw kijken naar de manier waarop de ‘waternormering’ van gebieden tot stand komt.
• Het creëren van een gevoel van gedeeld eigenaarschap bij omwonenden van erfgoed.

• Inzetten op kennisbevordering bij omwonenden, medewerkers en vrijwilligers uit het erfgoedveld. Zodat iedereen tijdens een incident de juiste kennis heeft om te helpen erfgoed in veiligheid te brengen.

   

Maar bovenal moeten we ons samen inzetten om cultureel erfgoed op het netvlies te krijgen bij gemeenten, veiligheidsregio’s en hulpdiensten. Alle partijen moeten structureel de samenwerking met elkaar opzoeken en toewerken naar oplossingen die cultureel erfgoed tegen de gevolgen van extreem weer beschermen.